Nguy cơ biến đổi khí hậu đẩy giá thực phẩm lên cao

Trái đất nóng lên sẽ đẩy giá thực phẩm lên cao, hiện tượng này ngày càng được gọi là “lạm phát nhiệt”. Tuy nhiên, ít người biết đến tác động tiềm ẩn của các sự kiện thời tiết cực đoan, như hạn hán, lũ lụt, bão,… đối với giá cả thực phẩm mà người tiêu dùng phải chi trả. Cùng Techie tìm hiểu lí do nhé!

Tuy nhiên, thực tế phức tạp hơn nhiều. Giá thực phẩm tại cửa hàng không chỉ phụ thuộc vào sản lượng cây trồng hay số lượng gia súc mà còn chịu ảnh hưởng bởi toàn bộ chuỗi cung ứng.Điều đáng chú ý là các nhà kinh tế đang ghi nhận xu hướng ngày càng gia tăng vai trò của dự báo thời tiết trong việc biến động giá cả. Chỉ cần dự đoán về một sự kiện thời tiết cực đoan, ví dụ như nắng nóng gay gắt hay bão lớn, cũng có thể khiến giá thực phẩm tăng đột biến.

Seungki Lee, nhà kinh tế nông nghiệp tại Đại học bang Ohio, cho biết nguyên nhân không phải là dự báo mà là mối lo ngại về tác động của thời tiết sắp tới đối với toàn bộ chuỗi cung ứng. “Khi nói đến rủi ro khí hậu đối với giá lương thực, mọi người thường nhìn vào khía cạnh sản xuất. Nhưng trong hai năm qua, chúng tôi đã nhận thấy rằng thời tiết khắc nghiệt có thể làm tăng giá lương thực, gây ra sự gián đoạn trong vận chuyển cũng như sản xuất,” Lee nói.

Giá thực phẩm tại cửa hàng phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm giá nhà sản xuất, chi phí lao động và lợi nhuận của cửa hàng. Khi giá nhà sản xuất tăng, giá bán lẻ cũng tăng theo. Các nhà sản xuất có thể dự đoán trước và tăng giá để bù đắp cho chi phí trong tương lai.

Lee nói: “Toàn bộ cuộc thảo luận về rủi ro khí hậu đối với chuỗi cung ứng thực phẩm đều dựa trên xác suất. Có thể chúng ta sẽ không thấy nhiệt độ khắc nghiệt vào mùa hè này, hoặc thậm chí vào cuối năm nay. Chúng tôi có thể nhận ra rằng không có cú sốc thời tiết đáng kể nào ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng, nhưng thật không may, đó sẽ không phải là kết thúc của câu chuyện.”

Sự gián đoạn chuỗi cung ứng và tình trạng thiếu lao động là một trong những lý do khiến giá thực phẩm tăng 25% kể từ năm 2020. Biến đổi khí hậu cũng có thể góp phần. Một nghiên cứu được công bố đầu năm nay cho thấy “lạm phát nhiệt” có thể đẩy giá thực phẩm tăng thêm tới 3 điểm phần trăm mỗi năm trên toàn thế giới chỉ trong hơn một thập kỷ, và khoảng 2 điểm phần trăm ở Bắc Mỹ. Các thảm họa xảy ra đồng thời ở các khu vực sản xuất cây trồng và gia súc lớn trên thế giới – được gọi là ” multi-breadbasket failure” – là một trong những nguyên nhân chính gây ra những chi phí này. Tình trạng thiếu lương thực ở những khu vực này cũng có thể gây áp lực lên giá cả, tạo ra biến động trên thị trường toàn cầu và làm tăng chi phí tiêu dùng.

Chuoi-cung-ung-bi-gian-doan-va-thieu-hut-lao-dong
Gián đoạn chuỗi cung ứng và tình trạng thiếu lao động

Một đợt hạn hán bắt đầu vào năm 2022 và kết thúc vào đầu năm nay đã khiến mực nước sông Mississippi đạt mức thấp kỷ lục, tàn phá hoạt động vận chuyển và ảnh hưởng đến sự sẵn có của các mặt hàng như ngô và đậu nành.

Dot-han-han-dau-nam-2022-khien-nuoc-song-Mississippi-can-kiet
Mực nước sông Mississippi ở mức thấp chưa từng thấy

Trong quá khứ, một đợt nắng nóng hay bão cục bộ thường không đủ để làm gián đoạn chuỗi cung ứng và khiến giá cả tăng vọt. Tuy nhiên, trong một thế giới đang biến đổi khí hậu thì động lực này đang thay đổi. Các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng xuất hiện nhiều hơn và đồng thời trở thành chuyện thường xuyên. Điều này có thể làm tăng thêm chi phí cho hóa đơn mua sắm của người tiêu dùng, và mức tăng cụ thể sẽ phụ thuộc vào việc các thảm họa khí hậu có ảnh hưởng đến các “điểm tắc nghẽn của chuỗi cung ứng” như các kênh vận chuyển quan trọng trong mùa thu hoạch hay không.

Lee cho biết: “Khi thời tiết ngày càng trở nên bất ổn do biến đổi khí hậu, chúng ta thấy vấn đề này xảy ra thường xuyên hơn. Điều đó có nghĩa là chuỗi cung ứng ngày càng dễ bị đe dọa bởi những loại rủi ro mà trước đây chúng ta chưa từng thấy.”

Một ví dụ điển hình là đợt hạn hán kéo dài đã gây khó khăn cho hệ thống sông Mississippi từ mùa thu năm 2022 đến tháng 2 vừa qua. Lưu vực sông Mississippi, bao gồm 31 tiểu bang, là trung tâm của chuỗi cung ứng nông nghiệp của Mỹ. Khu vực này sản xuất 92% lượng nông sản xuất khẩu của quốc gia, 78% ngũ cốc và đậu nành làm thức ăn chăn nuôi cho thế giới và phần lớn vật nuôi của đất nước. Các tàu thuyền di chuyển qua khoảng 2.350 dặm kênh đào, vận chuyển 589 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.

Rào cản vận chuyển do mực nước thấp đã gây khó khăn cho các bang sản xuất cây trồng trong Vành đai ngô khi cố gắng gửi các mặt hàng như ngô và đậu nành, chủ yếu được sử dụng làm thức ăn gia súc, đến các nhà sản xuất chăn nuôi ở miền Nam. Do đó, tình trạng nhu cầu cao và nguồn cung thấp đã dẫn đến việc tăng vọt giá vận chuyển và hàng hóa, mà các nhà kinh tế kỳ vọng sẽ khiến người tiêu dùng phải chịu gánh nặng các chi phí này.

Hạn hán có thể làm tăng giá hàng tạp hóa do ảnh hưởng đến sản xuất lương thực. Giá thịt và sữa có thể bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Tuy nhiên, cần thêm nghiên cứu để xác định mức độ ảnh hưởng chính xác của hạn hán. Ngoài ra, các yếu tố khác như thương mại toàn cầu, chiến tranh và các lệnh cấm xuất khẩu cũng có thể góp phần làm tăng giá thực phẩm.

Trong khi hạn hán dẫn đến sự suy giảm sản xuất nông nghiệp, Metin Çakır từ Đại học Minnesota cho biết, việc người tiêu dùng có cảm nhận được sự thay đổi này hay không phụ thuộc vào nhiều yếu tố. “Chi phí nguyên liệu thô cho thực phẩm bán tại các cửa hàng tạp hóa có thể cao hơn, và một phần chi phí này sẽ được chuyển sang người tiêu dùng qua giá cả cao hơn. Tuy nhiên, liệu giá tiêu dùng thực sự có tăng không? Câu trả lời phụ thuộc vào nhiều yếu tố cung và cầu khác cũng đồng thời xảy ra với tác động của hạn hán”, Çakır chia sẻ.

Çakır đã nghiên cứu mối quan hệ giữa hạn hán kéo dài tại California, nơi sản xuất 1/3 lượng rau và gần 2/3 số trái cây và hạt của nước Mỹ, với chi phí sản phẩm tại các chuỗi bán lẻ lớn trên toàn quốc. Mặc dù hạn hán đã làm tăng giá các loại rau tiêu dùng một cách đáng kể theo thống kê, nhưng mức độ tăng chưa cao như dự đoán của Çakır.

Hệ thống thực phẩm mạnh mẽ của Hoa Kỳ, được hỗ trợ bởi các chương trình an toàn công cộng, công nghệ tiên tiến và cơ sở hạ tầng hiện đại, đã giúp giảm thiểu tác động của các yếu tố bất lợi và duy trì giá cả ổn định cho người tiêu dùng. Nhờ vậy, chi phí tiêu dùng được bảo vệ khỏi những biến động bất thường.

Một nghiên cứu năm 2024 về vai trò của biến đổi khí hậu đối với thị trường lúa mì ở Hoa Kỳ từ năm 1950 đến 2018 cho thấy rằng mặc dù các cú sốc thời tiết có tác động lớn đến giá cả do tần suất thời tiết khắc nghiệt, nhưng các cơ chế thích ứng như cơ sở hạ tầng sản xuất và phân phối đã được phát triển tốt, giúp giảm thiểu tác động đến người tiêu dùng. Tuy nhiên, bài nghiên cứu cũng cảnh báo rằng những hệ thống này có thể gặp khó khăn khi phải đối mặt với “mức độ biến đổi thời tiết chưa từng có”.

Năm ngoái là năm nóng kỷ lục trên toàn thế giới, đặt ra nhiều thử thách cho các nhà sản xuất nông nghiệp và động vật nuôi trên toàn quốc. Dự báo cho năm nay còn cho thấy sẽ có sự khắc nghiệt hơn nữa, khi chuyển từ hiện tượng El Niño – làm nhiệt độ đại dương tăng lên – sang La Niña, hiện tượng làm mát. Sự thay đổi chu kỳ trong mô hình thời tiết toàn cầu này đang trở thành mối đe dọa tiềm tàng khác đối với năng suất cây trồng và tạo áp lực lên chuỗi cung ứng, mà các nhà kinh tế và nhà khoa học đang chú ý đến.

Weston Anderson, trợ lý khoa học nghiên cứu tại Đại học Maryland và NASA Goddard Space Flight Center, đang tập trung đặc biệt vào các vùng Trung Tây và Vành đai ngô, hai khu vực dễ bị hạn hán khi chu kỳ El Niño chuyển sang La Niña. Ông sẽ tiếp tục theo dõi mật chặt các khu vực trồng ngô và đậu nành khi La Niña tiến triển.

Jennifer Ifft, một nhà kinh tế nông nghiệp tại Đại học bang Kansas, cũng quan tâm đến vấn đề này. “Nếu chúng ta gặp hạn hán nghiêm trọng tại Vành đai ngô… đó sẽ là thỏa thuận lớn nhất, vì nó sẽ làm tăng chi phí sản xuất gia súc, lợn và gia cầm,” Ifft lưu ý. “Do đó, điều này có thể dẫn đến những tác động lạm phát lớn nhất.”
Cho đến tháng 1 vừa qua, số lượng thịt bò tồn kho tại Mỹ đã chạm mức thấp nhất trong vòng 73 năm, một điều mà nhiều báo cáo đã chú ý và cho rằng là do hạn hán kéo dài bắt đầu từ năm 2020. Người Mỹ, đặc biệt là đa số trong số họ, đã chi tiêu nhiều hơn cho hàng tạp hóa so với năm ngoái, và sẽ phải đối mặt với giá thịt bò “kỷ lục” tại các siêu thị. Theo Cơ quan Nghiên cứu Kinh tế của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, giá thực phẩm dự kiến sẽ tiếp tục tăng thêm 2,2% vào năm 2024.

Luong-thit-bo-ton-kho-tai-Hoa-Ky-cuc-thap
Lượng thịt bò tồn kho tại Mỹ thấp nhất trong 73 năm qua

Trong một thế giới đang phải đối mặt với những biến đổi khí hậu cực đoan do con người gây ra, chuỗi cung ứng thực phẩm, mà từ trước đến nay đã dễ vỡ, có thể là hệ thống tiếp theo đứng trên bờ vực sụp đổ. Việc các cửa hàng tạp hóa tăng giá cao cũng có liên quan đến những rủi ro sắp xảy ra, và đây chỉ là một trong những dấu hiệu đầu tiên trong chuỗi các cảnh báo rằng hệ thống này đang gặp nguy hiểm nghiêm trọng.

Xem thêm: Inforgraphic: Earth’s day-Những con số đáng lưu tâm về sự biến đổi khí hậu

Khám phá thêm
Temu, một ứng dụng mua sắm Trung Quốc, đang gây chấn động trên internet với những sản phẩm rất rẻ....
“Chúng ta đang sống trong thế giới VUCA” – Câu nói này đã diễn tả đúng tình trạng thế giới...
Trong bài viết này, Techie sẽ giới thiệu đến bạn bản chất của tính năng constraints và auto-layout figma, cũng...
Theo một “nguồn tin mật” cho hay, Ghibli chính thức công bố trailer phần tiếp theo của tựa phim Vùng...
Thuật toán Dijkstra là một công cụ quan trọng trong lý thuyết đồ thị và tối ưu hóa. Với khả...
Nếu như các ứng dụng hẹn hò như Tinder, Okcupid, Facebook Dating vẫn chưa đem đến cho bạn một anh...
Cảm biến sinh học (Biosensor) đã đánh dấu một thành tựu quan trọng trong cuộc chiến chống đại dịch COVID-19 khi...
Thời gian gần đây, công nghệ AI đang trở thành chủ đề được nhân loại đặc biệt quan tâm. Trên...